Ngororero: Ibigo mbonezamikurire byasabwe kunoza imikorere
Uyu munsi habaye inama ku mikorere y'ibigo mbonezamikurire mu Karere ka Ngororero iyobowe na VM Fed Uwihoreye Patrick. Ibyibanzweho:
Hifashishijwe inama nyunguranabitekerezo iherutse gukorwa ku ishyirwa mu bikorwa rya gahunda ya ECD yateguwe na Minisiteri y'Ubutegetsi bw'Igihugu ku bufatanye bwa hafi na NCDA na Imbuto Foundation, aho abayitabiriye biyemeje gushyigikira byihuse itangwa rya serivisi nziza za ECD binyuze mu bigo bya ECD ndetse na ECDs zishingiye ku ngo zashyizweho ku bufatanye hagati ya Imbuto Foundation, Uturere n'abafatanyabikorwa;
muri uku kwezi kwa Mutarama 2023 hirya no hino mu gihugu (mu Turere dutandukanye) hateguwe inama kugira ngo haganirwe ku miterere n’ubuziranenge bwa serivisi zitangwa na ECD muri buri Karere hibandwa ku bigo bya ECDs ndetse ECDs zishingiye ku ngo zashyizweho binyuze mu bufatanye hagati ya Imbuto Foundation, Akarere n'abafatanyabikorwa.


Inama y'uyu munsi ikaba yari igamije
1. Gusangira ibyagezweho muri serivisi za ECDs binyuze mu bufatanye hagati ya Imbuto Foundation, Akarere n'abafatanyabikorwa,
2. Gusesengura icyuho kiri muri serivisi za ECD no kurebera hamwe igisubizo hifashishijwe uburyo bushoboka mu karere ka Ngororero,
3. Kwemeranya kuri gahunda y'ibigomba gukorwa mu rwego rwo gukemura ibibazo byagaragaye muri serivisi za ECDs iyobowe n'abakozi b'Akarere n’ab'Umurenge bafite iyi gahunda ya ECD n'Uburezi mu nshingano zabo, babifashijwemo n'abafatanyabikorwa b'Akarere n'Umurenge.
Abari mu nama banarebeye hamwe ibyiza byo gushyira abana mu bigo mbonezamikurire harimo umutekano w'umwana no kumurinda, kumugirira isuku n'isukura, gutuma agira ubuzima buzira umuze, gutangira kwiga hakiri kare no gukangura ubwonko bw'umwana.
Banarebeye hamwe ibyagezweho muri gahunga mbonezamikurire y’abana bato mu karere ka Ngororero:
- Urugo mbonezamikurire rw'icyitegererezo rwubatswe mu murenge wa Muhororo
- Homebased ECDs 30 zashyizweho kandi zirakora neza
- Abana 1281 bahabwa serivise ya ECDs
- Ababyeyi 1182 bahabwa ibiganiro bigenewe ababyeyi muri ECDs
- Abarezi mu ngo mbonezamikurire z'abana bato (caregivers) 6 bahuguwe kuri gahunda mbonezamikurire y’abana bato

Abari mu nama banaganiriye ku nzitizi z'ingenzi zijyanye no gushyira mu bikorwa serivisi za ECD mu Karere ka Ngororero:
- Gahunda ya ECD ntabwo ikurikiranwa bihagije n’abakozi bayishinzwe
- Abakozi ba ECD ntabwo bafite inyungu zimwe (same benefits)
- Ibikorwaremezo bya ECD n’ibikoresho ntabwo bibungabunzwe neza
- ECDs zimwe ziri muri gahunda ya Leta yo kugaburira abana ku amashuri zigahabwa na capitation grants izindi ntiziyibone.
- Abakozi bake bashinzwe umutekano n’isuku.
- Abakozi ba ECD bakeneye itumanaho na transport kugirango bagere kuri Home based ECDs.
- Abarezi bashya badahuguwe
Abari mu nama bunguranye ibitekerezo ku cyakorwa ku mbogamizi zavuzwe hejuru:
•Abakozi bafite ECD mu nshingano bagomba kubazwa gahunda zayo zose.
•Gukurikirana bihoraho aho ECDs zikorera no gushyigikira ubuyobozi bwa ECD mu bukanguramabaga bw’abaturage
•Gutunganya (Regulariser) igipimo cy’imishahara ku barezi bakorera ikigo kimwe, bagahabwa inyungu zimwe kandi bagashakirwa uburyo bwo kongezwa umushahara
•Akarere kagomba gushakisha uburyo ibigo bya ECDs bishobora kubona ubushobozi (amafaranga) yo gukoresha buri kwezi kandi bigafatwa nk’ibindi bikorwa remezo by’Akarere
•Gutegura inama gihembwe kuri gahunda ya ECD
•Gukangurira abakozi n'abayobozi b'inzego z'ibanze kuva ku mudugudu no ku kagari kugira ngo barusheho kugira imikorere ya ECD iyabo (gushyira mu bikorwa serivisi za ECD)
Hari kandi ibibazo byihariye by`ingo mbonezamikurire zishamikiye kuri VUP (ePW)
•Kuba ntabikoresho bafite bihagije
•Kudahemberwa igihe
•Aho abana bahererwa serivise hatameze neza (hamwe na hamwe)
•Kuba hari amarerero ababyeyi bataratora komite
•Hamwe nahamwe hari ubucukike bw’abana
•Amakimbirane mu babyeyi
•Kwigisha hatakurikijwe ingengabihe
•Kuba hamwe na hamwe ntabwiherero abana bafite n'ubuhari buri kure cyane bigatuma abana bajya aho babonye

Abari mu nama bunguranye ibitekerezo ku ishusho ya ECD mu Rwanda mu cyageranyo cyakozwe na RGB, ibyakorwa n'uburyo bwo kubigeraho:
| Ikigomba gukorwa 1. Kugenzura neza kandi hafi no gukora isuzuma rya ECD kugirango hongere imikorere yabo kandi bubahirize ibipimo(Standards) | Ugishinzwe NCDA na District | Uruhare rwa Imbuto Foundation Guteza imbere ibikorwa byo gukurikirana, gusuzuma no gutanga inama zihoraho ku barezi ba ECDs ku bipimo byo ku rwego rwa ECD |
| 2. Gukangurira abayobozi b'inzego z'ibanze kugira uburenganzira bwinshi ku mikorere ya ECD | MIGEPROF, MINALOC, MINEDUC, NCDA, District | Amahugurwa y'abayobozi b'inzego z'ibanze kuri gahunda ya ECD kandi n’akamaro kayo (Umuntu ku giti cye, Umuryango n'igihugu) Inama ihoraho ihuza inzego z’ibanze (byibuze kabiri mu mwaka k’urwego rw’akarere na buri gihembwe k’urwego rw’umurenge) |
| 3. Gukangurira abagenerwabikorwa n'abandi bafatanyabikorwa kugira gahunda ya ECD iyabo. | NCDA, MINALOC, Sosiyete sivile, FBOs, na District | Ubukangurambaga bukomeye bw’ abagenerwabikorwa ba ECD / abafatanyabikorwa ku ruhare rw’abo mu itangwa rya serivisi nziza kandi iramba ya ECD
|
| 4. Kongera imbaraga muri gahunda (Ongera, Shisha Kibondo, Amata) zigamije kurandura burundu imirire mibi ikabije. | NCDA , MoH, District n'abafatanyabikorwa | Gukomeza gukangurira ababyeyi kubufasha bunoze kandi bukwiye butangwa (Guhindura imyitwarire) Ubuvugizi bwo gupima inkunga binyuze muri gahunda ya SPRP |
| 5. Gukoresha integanyanyigisho ziboneka kandi ugahuza ibikubiyemo mu guteza imbere imyigire y’abana kuva bakiri bato | NCDA and MINEDUC/ REB | Guhugura buri gihe no gutoza abarezi ba ECD ku nteganyanyigisho zikoreshwa. Gukurikirana buri gihe niba hakoreshwa integanyanyigisho za REB |
| 6. Gushora mu bikorwaremezo bya ECD harimo inyubako n/ibibuga bikinirwaho kuri ECD
| NCDA, MIGEPROF, MINALOC, MINEDUC, NCPD, Districts, Civil Society na FBOs | Gukusanya umutungo no gushyiraho ECD nyinshi mu karere hamwe n’ibisabwa byose no gukomeza gutanga inkunga (technical support) ya ECD zisanzweho Gukangurira abayobozi b'inzego z'ibanze gufata ibintu nk’ibyabo kugirango ibikoresho bya ECDs bibungabungwe neza kandi bijye bivugururwa ku gihe.
|
| 7. Gukangurira ababyeyi kwandikisha Abana bose bujuje ibisabwa muri gahunda ya ECD | NCDA na Districts | Gukomeza Gukangurira ababyeyi kuzana abana muri serivisi za ECD Gushyira imbaraga muri gahunda yo gusura ingo (Imyaka 0-3) |
| 8. Gukangurira ababyeyi n'abayobozi b'inzego z'ibanze kwandikisha abana bafite ubumuga n'abana bafite ibibazo byihariye muri gahunda ya ECD
| NCDA, NCPD, Districts | Ku bufatanye n’inzego z’ibanze, gutegura ibikorwa byo bishishikariza kongera umubare w’abana bafite ibibazo byihariye muri gahunda ya ECD Amahugurwa ahoraho kubarezi ba ECD kugirango abafashe gutanga serivisi nziza za ECD no kwita kubana |
| 9. Komeza utange ubushobozi hamwe n'ubushake ku barezi ba ECD
| NCDA, Districts, Civil Society na FBOs, | Amahugurwa ahoraho ku barezi ba ECD kugirango abafashe gutanga serivisi nziza no kwita ku bana |
| 10. Gushyiraho muri buri kagari ECD y’icyitegererezo kugirango ibe intangarugero
| NCDA and Districts | Ubuvugizi Gutanga inkunga ya tekinike kuri ECD imaze gushingwa
|

Abari mu nama bashakiye ibisubizo ibibazo bikurikira :
1) Ni ibihe bibazo biri muri za ECD centers na Home based ECDs zashinzwe ku bufatanye hagati ya Imbuto Foundation n’Akarere ?
2) Ni gute ibi bibazo byabonerwa umuti mu mbaraga n’ubushobozi bw’Akarere n’abakozi bashinzwe gahunda ya ECD n’uburezi mu Karere n’ubwo bitabuza ko abafatanyabikorwa b’Akarere babigiramo uruhare?
3)Buri ngamba yumvikanyweho mu nama izashyirwa mu bikorwa na nde, guhera ryari kugeza ryari ?
4) Indi nama yo kureba aho tuzaba tugeze dushyira mu bikorwya ibyumvikanyweho yaba ryari bitarenze 15Kamena 2023?
Nyuma yo kungurana ibitekerezo ku bibazo byavuzwe hejuru, inama yafashe imyanzuro ikurikira:
Inama yahuje intumwa za Imbuto Foundation zifite mu nshingano imikorere y'ibigo mbonezamikurire mu Rwanda, umuyobozi w'Akarere wungirije ushinzwe imibereho myiza y'abaturage Madame Mukunduhirwe Benjamine, Umunyabanga nshingwabikorwa w'Akarere Bwana Bahizi Emmanuel. umuyobozi wa Caritas ya Diyosezi ya Nyundo ikurikirana by'umwihariko imikorere myiza ikanatera inkunga ibigo mbonezamikurire Padiri Jean Paul Rutakisha n"itsinda yari ayoboye, bamwe mu bayobozi b'amashami, abakozi bo mw'ishami ry'ubuzima, abashinzwe ubuzima mu mirenge, abashinzwe uburezi mu mirenge n'abayobozi b'ibigo mbonezamikurire.
Hamwe n’Itsinda ry'Ihuriro Nyafurika ry'Abadepite mu Inteko Ishinga Amategeko baharanira kurwanya Ruswa (African Parliamentarians Network Against…
Abaturage bashoboye kwishakamo ibisubizo: mu Murenge wa Muhororo habonetse urugero rw'ibishoboka: Agashya kiswe "NDANDATA NKURANDATE TUGERANEYO KU…
Umuganda ngarukakwezi usoza ukwa Gashyantare wabereye mu mirenge yose.
Ku rwego rw'Akarere wabereye mu murenge wa Bwira aho umuyobozi w'Akarere…
Mu rwego rwa gahunda y'Ijwi ry'Umuturage mu bimukorerwa, Umuyobozi w'Akarere Bwana NKUSI Christophe yakoreye mu Murenge wa Nyange aho yari kumwe…
Umuyobozi w’Akarere Bwana NKUSI Christophe ari kumwe n'Umuyobozi w'Akarere wungirije ushinzwe imibereho myiza y'abaturage Madamu Mukunduhirwe…
Uyu munsi habaye amahugurwa yerekeye ubutabazi bwihuse ku bagwiririwe b'ibiza yatanzwe n’itsinda riturutse muri Minisiteri ishinzwe Ibikorwa…
Itsinda rigizwe na Bwana KABANDA RUSANGIZA Jean Marie Vianney, Umukorerabushake mu rubyiruko ushinzwe Community Policing muri Minisiteri y’Ubutegetsi…
Umuyobozi w'Akarere Bwana NKUSI Christophe yayoboye inama nyunguranabitekerezo ngarukamwaka ihuza Ubuyobozi bw'Akarere n'Abikorera.
Inama yunguranye…
Umuyobozi w’Akarere Bwana NKUSI Christophe, afatanyije na Visi Meya ushinzwe Imibereho Myiza y’Abaturage, Madamu MUKUNDUHIRWE Benjamine yayoboye inama…